Home Các số bản tin Về vấn đề quản lý tài nguyên không gian sinh học ở Khánh Hòa trong bối cảnh đô thị hóa.

Về vấn đề quản lý tài nguyên không gian sinh học ở Khánh Hòa trong bối cảnh đô thị hóa.

Email In PDF.

Khánh Hòa, đang đẩy mạnh quá trình đô thị hóa[1], đặc biệt là đối với  thành phố  Nha Trang, đã và đang nổi danh,  với mong muốn được sánh vai cùng Hồng Kông, Singapore, Dubai… và đang  trở thành đô thị động lực phát triển cho vùng Nam Trung bộ. Đô thị hóa đã trở thành đặc trưng của thế kỷ 21, trong đó 90% phát triển của các đô thị trên toàn cầu là ở các nước đang phát triển. Đô thị hóa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ở tất cả các khu vực của thế giới và giải phóng hàng triệu người khỏi nghèo đói. Các đô thị hiện đang chiếm 3/4 sản lượng kinh tế toàn cầu và đang là động lực phát triển của hầu hết các nước. Vấn đề ở đây là tài nguyên không gian sinh học tự nhiên, (đất nông nghiệp và đất rừng),  nguồn quỹ đất dự phòng chủ yếu cho quá trình mở rộng đô thị có hạn, không còn quá  dư thừa cho  những nhu cầu trong tương lai về lương thực, sinh học và năng lượng. Trong bối cảnh đó,  quản trị phát triển đô thị ở Khánh Hòa đang được đặt ra với nhiều lời giải, nhiều biến số cần phải được làm rõ, nhất là chỉ tiêu đạt tỷ lệ 60 % đô thị hóa toàn tỉnh vào năm nay-năm 2020, 65% vào năm 2025 và 70% vào năm 2030. Khánh Hòa có diện tích 521.765 hecta, trong đó, có hơn 60% ( 315.000 ha) là đất nông nghiệp, lâm nghiệp. Bàn về tài nguyên không gian, Khánh Hòa lại còn có thế mạnh riêng, mà không  tỉnh nào có được. Đó là vùng biển, với huyện đảo Trường Sa,  rộng khoảng 47.068 km2, bờ biển dài hơn 200 km, nếu tính theo  dọc mép nước tất cả các đầm, vũng, vịnh, bờ biển dài đến 422 km. Có thể coi đó là tiềm năng phụ trợ, đầy triển vọng cho quá trình đô thị hoá ven biển và trên biển, đảo trong tương lai. Hiện  Khánh Hòa có  2 đô thị lớn trực thuộc tỉnh (Nha Trang và Cam Ranh), 1 thị xã (Ninh Hòa) và 6 huyện (Vạn NinhDiên KhánhKhánh VĩnhKhánh SơnCam Lâm và huyện Trường Sa), là những độ thị loại III, IV và V…, có khoảng hơn 520 nghìn thị dân ( chiếm 42,2% dân số) với hơn 55.000 hecta không gian mặt bằng (theo NQ 52/NQ-CP về quy hoạch…). Như vậy, mỗi thị dân bình quân có khoảng trên, dưới 100m2/người,  có thấp hơn chuẩn mực của các nước phát triển đến 7 lần (700m2/ người ,Ashui.com,2020)). Cùng với sự gia tăng đô thị hóa sẽ là sự giam bớt không gian  sinh học tự nhiên, giảm bớt quỷ đất cho nông nghiệp, cho các thảm rừng. Điều đó đang là bức xúc, gây nhiều thách thức cho sự phát triển. Nhiều nhà quản lý đô thị đang dốc sức đi tìm câu trả lời, làm thế nào để quản trị  việc xây dựng và phát triển các đô thị thích ứng với xu thế mới, nhằm  đạt được bền vững cả về sinh thái, môi trường lẫn kinh tế, cân bằng giữa phát triển và bảo tồn không gian sinh học, nhằm làm cho “đô thị”  thật sự là nơi “ đáng sống nhất” đối với  tất cả mọi người. Bài học kinh nghiệm của nghiều quốc gia phát triển  đã lưu ý, đô thị hoá là công cụ không thể thiếu trong quá hiện đại hóa và hưng thịnh, do đó sách lược  đô thị hóa phải được cân nhắc, xem xét một cách toàn diện từ nhiều vấn đề cốt yếu. Với xu thế phát triển như hiện nay của thế giới, trong những thập niên tới,  sẽ xẩy ra tình trạng cạnh tranh  gay gắt, quyết liệt giữa các mục đích sử dụng khác nhau đối với nguồn tài nguyên không gian sinh học trên quy mô toàn cầu : giữa nông nghiệp với công nghiệp, năng lượng, sinh học và đô thị. Khoa học dự báo, sau 30 năm nữa, đến năm 2050, dân số sẽ đạt khoảng 9 tỷ người. Để đảm bảo được nhu cầu lương thực, sản lượng lương thực phải tăng gấp đôi, so với hiện nay. Diện tích tươí tiêu phải tăng thêm 40%, nghĩa là từ 280 triệu hec ta lên 390 triệu hecta.Tất nhiên, sẽ phải khai phá rừng, nhất là các khu rừng già để có đất trồng lương thực. Có điều, nếu khai phá các thảm rừng già như hiện nay, sẽ dẫn tới nguy cơ  suy kiệt tiềm năng đất đai chỉ sau 15 năm.Thực tế hiện nay, phần lớn các địa bàn được đô thị hoá đều nằm ở những khu vực đất nông nghiệp khá màu mỡ, nên sẽ trực tiếp làm giảm diện tích đất nông nghiệp. Ngoài ra, loài người đang khai thác sử dụng  các nguồn năng lượng, như năng lượng hạt nhân, năng lượng hoá thạch (than, khí đốt, dầu mỏ) và năng lượng tái tạo. Sau 30 năm nữa,tài nguyên than, dầu mỏ, khí đốt… sẽ cạn kiệt. Việc khai thác năng lượng tái tạo, như các dạng năng lượng địa nhiệt, năng lượng mặt trời, gió, thuỷ triều, hải lưu[2], nước và sinh khối sẽ là điều tất yếu. Việc thu hồi năng lượng mặt trời thông qua thực vật  sẽ trở nên quan trọng, nhất là trong quá trình sản xuất nhiên liệu cho các phương tiện giao thông. Mặt khác, dầu mỏ vốn không chỉ là một nguồn năng lượng mà còn là một nguồn nguyên liệu cơ bản để sản xuất chất dẻo, các loại nhựa PVC, dầu nhớt. Do đó, khi nguồn dầu mỏ cạn kiệt, sẽ cần phải có giải pháp thay thế các phân tử dầu mỏ bằng những phân tử có nguồn gốc thực vật (xenluylô, phân tử sinh học…) để làm nguyên liệu sản xuất những sản phẩm trên. Như vậy, nhu cầu duy trì các thảm thực vật,  sẽ phải cần tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ héc-ta đất.

Tất cả , qua những vấn đề dẫn giải nêu trên, chúng ta thấy,  phải tăng cường hơn nữa nhận thức: đất nông nghiệp cần được coi như một nguồn tài nguyên không gian sinh học hàng đầu cho các thế hệ tương lai. Do đó, cần có những chính sách thỏa đáng, nhằm quản lý tốt tài nguyên không gian sinh học khi đô thị hóa.

Nguyễn Tác An -Hội KHKT Biển Khánh Hòa
Nguồn: Tác giả PGS.TSKH Nguyễn Tác An

[1]. Tỉnh Khánh Hòa đã thông qua Nghị quyết về Chương trình phát triển đô thị đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030. Mục tiêu là tập trung nguồn lực đầu tư phát triển với tỷ lệ đô thị hóa toàn tỉnh đạt 60% năm 2020, đô thị toàn tỉnh Khánh Hòa trở thành đô thị loại I trực thuộc Trung ương vào năm 2025. TP. Nha Trang là thành phố loại I, là hạt nhân phát triển  . Hổ trợ cho TP. Nha Trang là môt chuổi đô thị  gồm TP. Cam Ranh là đô thị loại III; các thị xã Ninh Hòa, Diên Khánh, Vạn Ninh, ; thị trấn Tô Hạp  ( Khánh Sơn) và thị trấn Khánh Vĩnh  (Khánh Vĩnh) là đô thị loại IV; các thị trấn Đại Lãnh ( Vạn Ninh), Ninh Xuân (huyện mới Tân Định), Suối Tân, Cam Đức ( Cam Lâm), Trường Sa (huyện Trường Sa),  Khu kinh tế Bắc Vân Phong, Khu du lịch Bán đảo Cam Ranh là đô thị loại V….

[2].Năng lượng mặt trời , hải lưu  là thế mạnh của Khánh Hòa. Các nhà khoa học từ Mỹ và Ðài Loan cho biết dòng hải lưu ở miền Trung Việt Nam có tốc độ cao nhất ở bờ Tây Thái Bình Duong : v = 1.05 m/s đến 1.26m/s.  Với dòng chảy có độ rộng 1 m, sâu 1m và tốc độ 1m/s thì cung ứng đuợc 11.49 MW/h.Với độ sâu 15 m và tốc dộ trung bình 1m/s nguồn năng luợng có thể cung cấp : 15 x 11,49 MW/h = 172.35 MW/h, (Doãn Mạnh Dũng,2019 ).

Lần cập nhật cuối ( Thứ ba, 05 Tháng 5 2020 10:10 )  
thong tac cong gia re, chuyen nha tron goi, binh cuu hoa