Home các số BT Đôi nét về đa dạng sinh học rừng tại Khánh Hòa

Đôi nét về đa dạng sinh học rừng tại Khánh Hòa

ĐÔI NÉT VỀ ĐA DẠNG SINH HỌC RỪNG TẠI KHÁNH HÒA

Khánh Hòa là tỉnh ven biển Nam Trung Bộ, nằm ở điểm cực Đông của đất nước, cửa ngõ của khu vực miền Trung - Tây nguyên. Khánh Hòa có diện tích tự nhiên vào khoảng 5.197 km2, địa hình tương đối phức tạp, thấp dần từ Tây sang Đông với những dạng địa hình núi, đồi, đồng bằng, ven biển và biển khơi. Về phía Bắc và Tây Bắc tỉnh có vùng núi cao thuộc dãy Vọng Phu cao hơn 1.000m, trong đó có dãy Tam Phong gồm ba đỉnh núi cao là Hòn Giữ (cao 1.264m), Hòn Ngang (1.128m) và Hòn Giúp (1.127m); phía Nam và Tây Nam lại xuất hiện một vùng núi rộng với nhiều đỉnh núi cao trên 1.500 - 2.000 m, trong đó có Đỉnh Hòn Giao (2.062 m) thuộc địa phận huyện Khánh Vĩnh là đỉnh núi cao nhất ở Khánh Hòa.

Là một tỉnh nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới gió mùa, nhưng so với các tỉnh, thành phía Bắc từ Đèo Cả trở ra và phía Nam từ Ghềnh Đá Bạc trở vào, Khánh Hòa có khí hậu tương đối ôn hòa hơn do mang tính chất của khí hậu đại dương. Chính sự khác biệt lớn về khí hậu từ vùng gần xích đạo tới giáp vùng cận nhiệt đới, cùng với sự đa dạng về địa hình đã tạo nên sự đa dạng về thiên nhiên cho Khánh Hòa, đặc biệt là sự đa dạng sinh học rừng rất cao với nhiều loài đặc hữu.

Trồng rừng ngập mặn ở Ninh Ích - Ninh Hòa.

1. Đa dạng về các hệ sinh thái và các kiểu thảm thực vật

Diện tích rừng Khánh Hòa khoảng 204.487ha, chiếm 43,3% diện tích tự nhiên của tỉnh, với 166.382,8ha rừng tự nhiên và 38.104,2ha rừng trồng. So với khu vực miền Trung, có thể nói Khánh Hòa là một trong những trung tâm về đa dạng sinh học rừng, bao gồm nhiều thành phần di cư từ nhiều luồng khác nhau từ Bắc vào Nam, có cả các hệ thực vật Nam Trung Quốc, Indonesia, Malaysia, trong đó có nhiều loài bản địa quý hiếm. Theo số liệu của Viện Điều tra quy hoạch (1996), cả tỉnh có 1.035 loài thực vật thuộc 559 chi và 161 họ. Riêng Hòn Bà có 592 loài xếp trong 401 chi và 120 họ chiếm tới 57% số lượng loài thực vật của cả tỉnh, cho thấy mức độ tập trung và đa dạng sinh học rừng là rất cao. Bên cạnh đó cũng cần phải kể đến các thành phần cổ sinh thực vật, nhiều loài có nguồn gốc từ những niên đại xa xưa vẫn còn tồn tại ở Khánh Hòa như Tuế lược (Cycas pectinata), Ráng tiên tọa (Cyathea contaminans) và gần đây nhất mới được phát hiện là loài Lõa tùng (Psilotum sp.) được Tiến sỹ L.Skornick (CH. Sec) phát hiện tại Hòn Bà ở độ cao 1.500m so với mặt nước biển.

Do địa hình phức tạp và biến đổi theo từng khu vực, nên các hệ sinh thái và các kiểu thảm thực vật rừng Khánh Hòa rất đa dạng và phân bố theo từng mức cao độ khác nhau:

- Rừng ngập mặn hiện có khoảng 30ha mọc tập trung và gần 70ha mọc phân tán. Dựa vào các kết quả điều tra khảo sát, hệ thực vật rừng ngập mặn ở Khánh Hòa rất phong phú so với các tỉnh duyên hải miền Trung, đặc biệt với những cây Bần, Mắm cổ thụ có đường kính thân cây gần 1m. Tổng số loài cây được ghi nhận vào khoảng 30 loài với nhiều loài cây ngập mặn điển hình như Đước đôi (Rhizophora apiculata), Bần trắng (Sonneratia alba), Vẹt dù (Bruguiera gymnorhiza), Xu ổi (Xylocarpus granatum), Cóc đỏ (Lumnitzera littorea)…

- Rừng còi ở vùng đồi cát ven biển quy tụ phần lớn các thành phần cây bụi và gỗ nhỏ có khả năng thích nghi với điều kiện khô hạn; đây là kiểu thảm thực vật độc đáo chỉ có ở bán đảo Cam Ranh, nơi đây còn có những loài có giá trị cao như Chai lá cong (Shorea falcata), Sao lá hình tim (Hopea cordifolia), Gỏ biển (Sindora maritima), Dầu Côn đảo (Dipterocarpus cf.condorensis).

- Rừng còi ở hải đảo phân bố ở các vùng đảo có nhiều đá nổi như Hòn Tre, Hòn Gốm…thành phần chủ yếu là cây bụi, dây gai và gỗ nhỏ.

- Rừng bình nguyên phân bố ở nơi có độ cao dưới 50m, phổ biến nơi đây là các trảng cây bụi và cây gỗ rãi rác, nhưng vẫn có những loài đáng được quan tâm như Trảng Dầu rái (Dipterocarpus alatus), cây Mun (Diospysos mun), Căm xe (Xylia xylocarpa).

- Rừng nhiệt đới núi thấp phân bố ở độ cao dưới 1.000m, kiểu rừng này đa dạng hơn về thành phần loài, quan trọng là loài cây lá kim, bên cạnh đó còn có những loài với ưu thế cao như Chan chan (Pentaspadon poilanei), Sao đen (Hopea odorata), Tô hạp xiêm (Altingia siamensis), Sổ 5 nhụy (Dillenia pentagyna), nhiều loài cây sồi dẻ…và đặc biệt là quần thể Thông nhựa, nổi bật là loài Thông 2 lá (Pinus cf. merkusii), xuất hiện ở độ cao 400-500m.

- Kiểu rừng dày ẩm thường xanh hỗn giao cây lá rộng và lá kim núi vừa hiện diện ở độ cao trên 1.000m, đây là kiểu rừng có đặc trưng của khu vực á nhiệt đới và có tính đa dạng sinh học rất cao, bao gồm các mảnh rừng nguyên sinh của họ cây lá rộng như họ Chè (Theaceae), họ Thích (Aceraceae), họ Long não (Lauraceae)…và của họ cây lá kim như Bạch tùng (Dacrycarpus imbricatus), Hoàng đàn (Cupressus sp.) Pơ mu (Fokienia hodginsii), Thông 2 lá dẹt (Pinus krempfii)…

2. Đa dạng về nguồn gen

Sự phong phú về sinh học rừng Khánh Hòa còn đặc biệt được biết đến với sự đa dạng về nguồn gen, nổi bật trong đó là cây Dó bầu (Aquilaria crassna), loài cung cấp các sản phầm trầm kỳ nổi tiếng trong và ngoài nước. Ngoài ra, còn có nhiều nguồn gen quý hiếm khác như: loài Lan hài hồng (Paphiopedilum delenatii) do nhà thực vật học Poilane (Pháp) phát hiện, rất nổi tiếng, được nhân giống và phổ biến nhiều nơi trên thế giới; loài Mây hèo (Daemonorops mollispina) hiện chỉ còn một tiêu bản duy nhất trên thế giới được thu từ năm 1922, do chuyên gia A.Henderson xác nhận qua đợt thu mẫu vào tháng 7/2010. Riêng về yếu tố đặc hữu thì có thể liệt kê khoảng 50 loài được mang tên các địa phương của Khánh Hòa như Thị Ba ngòi (Diospyros bangoiensis), Minh điền Hòn Bà (Medinilla honbaense), Dẻ Nha Trang (Castanopsis nhatrangensis)... Gần đây qua các đợt điều tra nghiên cứu đã công bố thêm một số loài mới như: Sa nhân giác (Siliquamomum oreodoxa) được phát hiện đầu tiên tại Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà (năm 2009) và sau đó tại Hòn Bà vào năm 2011; loài Hùng Lan Yang Bay (Orchidantha stercorea) được phát hiện tại khu vực thác Yang Bay năm 2010.

Khu bảo tồn rừng Hòn Bà.

Dựa vào điều kiện tự nhiên của từng khu vực và các giá trị về đa dạng sinh học đã được ghi nhận thì tại Khánh Hòa có thể phân chia ra các tiểu vùng về đa dạng sinh học rừng sau đây:

· Tiểu vùng Vạn Ninh: nơi đây có kiểu rừng hỗn giao cây lá rộng và lá kim phân bố ở độ cao trên 1.000m với thành phần loài cây rất phong phú.

· Tiểu vùng Hòn Hèo - Ninh Hòa: ngoài loài Mây Hèo đặc trưng, nơi đây còn có một quần thể Thông hai lá phân bố ở độ cao khoảng trên 400m, loài Tuế lược và Trắc dây…; đây cũng là nơi có sự hoạt động của các bầy đàn Chà vá chân đen thu hút được nhiều sự quan tâm của các nhà nghiên cứu về linh trưởng.

· Tiểu vùng Hòn Bà: nơi còn những khu rừng nguyên sinh và có nhiều phát hiện mới về các loài động thực vật rừng đã được ghi nhận.

· Tiểu vùng Sơn thái - Giang ly: giáp ranh với Vườn quốc gia Bidoup Núi Bà, tuy nhiên hệ thực vật ở đây có nhiều khác biệt, với sự đa dạng rất cao và có nhiều loài quý hiếm như Bách xanh, Kim giao, Hoàng đàn, Pơ mu.

· Tiểu vùng bán đảo Cam Ranh: tuy là vùng đồi cát có khí hậu khô hạn, nhưng tại đây vẫn có sự hiện diện của một hệ sinh thái rất đặc trưng và độc đáo, với 2 loài có tên trong Sách đỏ (Chai lá cong và Sao lá tim) và các loài thuộc các chi Buchanania, Diospyros…

Ở Việt Nam nói chung và tại Khánh Hòa nói riêng, tuy rừng là một thế mạnh song việc khai thác bữa bãi trong những năm qua đã làm cho tài nguyên rừng ngày một cạn kiệt. Do đó, cần có những giải pháp để bảo vệ tài nguyên rừng và sự đa dạng sinh học rừng một cách bền vững như: nghiên cứu đầy đủ về các thảm thực vật rừng và hệ sinh thái xung quanh, tìm hiểu các mối quan hệ giữa môi trường tự nhiên với con người; tăng cường bảo vệ, khoanh nuôi phục hồi và phát triển vốn rừng, đẩy nhanh tốc độ trồng rừng; sưu tập, bảo tồn và phát triển các nguồn gen, các loài đặc hữu quý hiếm; tăng cường tuyên truyền sâu rộng trong nhân dân về đa dạng sinh học... Một giải pháp quan trọng khác là gắn việc bảo tồn đa dạng sinh học rừng với bảo đảm sinh kế cho người dân địa phương sống gần rừng và chịu ảnh hưởng của rừng.

A. Xuân

(Tổng hợp Báo cáo Đa dạng sinh học rừng Khánh Hòa )

 
dịch vụ chuyển nhà trọn gói đà nẵng, chuyen nha tron goi, binh cuu hoa