Vài gợi ý về việc tăng cường nguồn nước ở bán đảo Hòn Gốm

Thứ năm, 08 Tháng 11 2012 07:21 Quản trị Khánh Hòa
In

Tăng cường nguồn nước là một việc cần thiết để bảo đảm nhu cầu nước cho các hoạt động kinh tế xã hội, đặc biệt là đối với những nơi có tiềm năng phát triển kinh tế nhưng lại xa các nguồn cung nước mặt hiện có như bán đảo Hòn Gốm - Khánh Hòa.

 Vấn đề này đã được đề cập sơ lược trong Báo cáo đánh giá môi trường chiến lược về “Điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Khu kinh tế Vân Phong - tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030”. Một số thông tin bổ sung cho vấn đề nói trên liên quan đến khu vực Nam bán đảo Hòn Gốm (giới hạn trong phạm vi của Hình 1) được đề cập dưới đây. Khung trong Hình 1 đánh dấu các khối đá macma bao quanh khối cát (Theo bản đồ Địa chất Khoáng sản tỉnh Khánh Hòa, tỉ lệ 1:50.000, xuất bản năm 2008).

I. Các dấu hiệu của nguồn nước ở phần phía Nam bán đảo Hòn Gốm

Tại khu vực này, các dấu hiệu về sự có mặt của nguồn nước là:

1. Các bề mặt cát chảy hoặc dải cây xanh có hoặc không có nước đọng: dải sẩm màu có ký hiệu I và các “tuyến” giới hạn bởi các điểm A, B, C và D, E, F trên Hình 1 (vẽ trên nền bản đồ địa hình Khu kinh tế Vân Phong, tỉ lệ 1:10.000).

2. Các hồ có diện tích khoảng 3.000m2 (số 1, ở vị trí có độ cao <5m), 10.000m2 (số 2, ở vị trí có độ cao #10m) và 11.000m2 (số 4, ở vị trí có độ cao #35m); các hồ này cũng được thể hiện trên Hình 1.

Các đặc điểm địa hình cho thấy hầu hết các dấu hiệu nhóm 1 thường thấy cạnh các sườn dốc có hướng á kinh tuyến ở phần thấp của các cồn cát. Điều này gợi ý là có những lượng nước lớn thoát ra từ các khối cát liền kề. Nếu nước ngầm thoát ra bị chặn lại bởi địa hình cao hơn bao bọc vị trí xuất lộ thì nước sẽ đọng lại tạo thành các hồ.

II. Một số nhận xét

1. So với hồ Tiger ở phần phía Nam bán đảo Cam Ranh thì các hồ ở phần phía Nam bán đảo Hòn Gốm nhỏ hơn hàng chục lần. Hồ Tiger có diện tích khoảng 300.000m2 với chiều dài khoảng 1.500m và chiều rộng trung bình khoảng 200m (Hình 2). Đường bờ hồ Tiger gần như trùng với đường đẳng cao 40m. Hồ được bao bọc bởi các sườn phía Đông Bắc, Đông Nam và Nam của núi Ao Hổ (đá macma) và dải cồn cát cao ở phía Tây Bắc. Đặc điểm địa hình này gợi ý nguồn nước cung cấp cho hồ là nước mặt từ núi Ao Hổ và nước ngầm từ cồn cát. Lượng nước phong phú của hồ Tiger cho ta biết nền móng bên dưới dải cồn cát có thể cũng là đá macma tạo nên các điều kiện giữ nước thuận lợi.

Ngoài sự khác biệt về kích thước, đa số các hồ ở phía Nam bán đảo Hòn Gốm (trừ hồ số 4) cũng không có nguồn cung cấp nước mặt đáng kể.

2. Các đặc điểm địa hình và địa chất của khu vực các hồ số 1 và 2 (Hình 1) không thuận lợi cho việc tạo nên các hồ chứa nước lớn giống như hồ Tiger ở Cam Ranh.

3. Tại vị trí của hồ số 4 có những điều kiện thuận lợi để xây dựng hồ chứa nước với lượng nước mặt từ một lưu vực có diện tích khoảng 1,5km2 (Ảnh vệ tinh kèm trong Hình 1 cho thấy tại đây đã có dấu hiệu tích nước).

4. Tại vị trí của hồ số 3 đã có sẵn dạng của một hồ chứa được bao bọc bởi các đường đẳng cao 50m, độ cao đáy khoảng 45m, diện tích khoảng 10.000 m2 nhưng thường bị khô cạn, có lẽ do đáy hồ nông và lượng nước chảy vào không lớn.

III. Một số đề xuất

Các thông tin trình bày ở phần trên cho thấy có thể xem xét tiến hành một số biện pháp tăng cường nguồn nước cho khu vực Nam bán đảo Hòn Gốm như:

1. Nghiên cứu cải tạo địa hình để tăng khả năng chứa nước tại các vị trí số 1 và 2 (Hình 1). Hồ số 2 có điều kiện mở rộng về phía Tây Bắc để gom lượng nước thoát ra từ dải xuất lộ nước ngầm hiện có và về phía Tây Nam để tiếp nhận nước từ con suối chảy từ phía hồ số 3 xuống.

2. Xem xét khả năng xây dựng hồ chứa nước ở vị trí hồ số 4 phù hợp với lượng nước mưa từ lưu vực để tăng cường khả năng cấp nước cho các hoạt động kinh tế ven bờ biển phía Đông. Vị trí có thể đặt đê ngăn nước là đường màu nâu ký hiệu N trên Hình 1; phần bên dưới vị trí này cũng có tiềm năng xây dựng hồ chứa nước thứ hai.

Hình 1: Địa hình khu vực Nam bán đảo Hòn Gốm và các vị trí có nguồn nước


Hình 2: Hồ Tiger ở phía Nam bán đảo Cam Ranh

 3. Nghiên cứu khả năng khai thác nước từ khối nước ngầm trong khu vực giới hạn bởi các khối đá macma. Nên xem xét và đánh giá khả năng xây dựng một hồ chứa nước lớn (trong vùng nằm ở khu vực giáp ranh giữa núi Khải Lương và khối cát lớn ở phía Bắc). Hồ này có thể nhận nước mặt từ sườn Bắc núi Khải Lương và từ nước ngầm của khối cát. Cách làm đơn giản nhất là mở rộng “hồ” số 3 về phía Đông Nam (theo hướng mũi tên). Nước thoát khỏi hồ này cũng có thể tiếp tục di chuyển về phía vị trí hồ số 2.

4. Một hướng khác cũng cần được quan tâm là tìm hiểu khả năng giữ nước trong khối cát bao bọc bởi các khối đá macma qua việc khảo sát bề mặt đá macma bên dưới khối cát bằng các khảo sát địa vật lý.

Phạm Văn Thơm